Severna Makedonija planira revitalizaciju Crnog Drima kako bi produžila rad hidroelektrana Globocica i Spilje

Severna Makedonija ulazi u novi investicioni ciklus usmeren na hidroenergetski sistem Crni Drim, nastojeći da kroz revitalizaciju postojećih postrojenja poveća domaću proizvodnju iz kapaciteta koji već rade. Umesto zamene, fokus je na produženju radnog veka hidroelektrana HE Globocica i HE Spilje, obe u pogonu više od pola veka.

Revitalizacija umesto zamene: cilj je produženje rada za decenije

HE Globocica je puštena u rad 1965. godine, a HE Spilje 1969. godine. Planirani program zato nije zamišljen kao zamena postrojenja, već kao sveobuhvatna modernizacija koja treba da omogući nastavak rada za još nekoliko decenija.

Radovi bi trebalo da obuhvate generatore, rotore, ležajeve, blok-transformatore i hidromehaničku opremu. Prema toj logici, očekivani efekat je povećanje pouzdanosti i efikasnosti uz smanjenje operativnih rizika povezanih sa starenjem infrastrukture.

Učinak Globocice daje dodatni argument za ulaganja

Instalisana snaga Globocice već je povećana sa prvobitnih 34,5 MW na 42,5 MW. Tokom svog radnog veka elektrana je proizvela više od 10.500 GWh električne energije.

Nedavni rezultati dodatno ističu zašto vlada revitalizaciju vidi kao način da se domaća proizvodnja podigne bez oslanjanja isključivo na nove projekte: u prvoj polovini 2026. godine Globocica je proizvela 120 GWh, što je gotovo 19% više od plana i predstavlja oko 80% godišnjeg plana proizvodnje ostvarenog u samo šest meseci.

HE Spilje ima instalisanu snagu od 84 MW.

Širenje programa: od elektrana ka upravljanju vodama i potencijalnim novim kapacitetima

Pored revitalizacije postojećih postrojenja, sistem Crnog Drima mogao bi dugoročno dobiti i nove kapacitete. Među projektima koji se razmatraju su Globocica 2, Spilje 2 i plutajuća solarna elektrana na akumulaciji Spilje.

Istovremeno, Severna Makedonija planira modernizaciju sistema za kontrolu ispuštanja vode i upravljanje nivoima vode u Ohridskom jezeru i Crnom Drimu. Na taj način investicioni program se postepeno širi sa čisto tehničke revitalizacije elektrana na širu optimizaciju hidroenergetskog sistema.

Za zemlju koja nastoji da smanji zavisnost od uvoza električne energije, produženje radnog veka postojećih dispečerskih kapaciteta iz obnovljivih izvora moglo bi predstavljati brži put do veće domaće pouzdanosti nego oslanjanje isključivo na izgradnju novih projekata.