Bugarska pušta u rad nacionalni repozitorijum za radioaktivni otpad kod Kozloduja

Bugarska je napravila značajan korak u razvoju svoje nuklearne infrastrukture zvaničnim puštanjem u rad nacionalnog repozitorijuma za radioaktivni otpad, smeštenog u blizini nuklearne elektrane Kozloduj. Za investitore i domaću energetsku politiku, ovakav potez je važan jer prebacuje fokus sa planiranja i izgradnje na operativno upravljanje jednim od najosetljivijih delova nuklearnog ciklusa.

Šta se skladišti i koliko dugo

Novoizgrađeni objekat namenjen je skladištenju radioaktivnog otpada nastalog iz industrije, zdravstva i domaćinstava. U obuhvatu su i materijali koji potiču iz razgradnje starijih nuklearnih jedinica, kao i otpad iz rada budućih reaktora. Repozitorijum je projektovan sa planiranim vekom trajanja od oko 60 godina, nakon čega se lokacija nastavlja nadzirati tokom više vekova radi dugoročne ekološke i operativne sigurnosti.

Centralizovano dugoročno skladištenje

Zvaničnici repozitorijum opisuju kao ključni element u završetku bugarskog nuklearnog gorivnog ciklusa, što bi trebalo da dodatno učvrsti poziciju zemlje među evropskim liderima u upravljanju nuklearnom energijom. Kompleks obuhvata desetine armiranih struktura koje su sposobne da prime desetine hiljada kontejnera sa otpadom, čime se postiže centralizovano i kontrolisano dugoročno skladištenje.

Duga priprema i put do dozvole

Projekat ima dugu istoriju razvoja koja počinje 2005. godine, kada je odgovornost dodeljena državnom preduzeću Radioaktivni otpad. Nakon višegodišnjeg planiranja, izbora lokacije i izrade tehničke dokumentacije, izgradnja je zvanično započeta 2017. godine na lokaciji Radiana.

Finansiranje i operativni start

Finansiranje projekta oslonilo se na kombinaciju međunarodnih i domaćih izvora. Posebno je istaknuta podrška preko Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD) kroz Međunarodni fond za Kozloduj, uz nacionalna sredstva. Objekat je dobio dozvolu za rad početkom 2026. godine, čime je omogućen njegov zvanični početak rada.

Puštanje repozitorijuma u rad predstavlja prelomnu tačku za Bugarsku jer operacionalizuje dugoročni pristup zbrinjavanju radioaktivnog otpada — od industrijskih i medicinskih tokova do materijala iz razgradnje — uz planirani višedecenijski period rada i viševjekovni nadzor lokacije.