Gacko: opštinske vlasti stale na stranu stanovnika protiv velikog solarnog projekta na poljoprivrednom zemljištu

U centru spora u Hercegovini našlo se pitanje kako uskladiti energetsku tranziciju sa zaštitom lokalnog zemljišta i načina života. U opštini Gacko, lokalne institucije su stale uz stanovnike koji se protive izgradnji velikog solarnog postrojenja na poljoprivrednom zemljištu u području Stepen, tražeći da projekat bude zaustavljen.

Prema informacijama iz opštine, odluka je doneta nakon što je peticiju potpisalo gotovo 1.700 residents. Opštinska skupština je inicijativu podržala jednoglasno, čime je praktično dala političku težinu zahtevu meštana da se realizacija projekta prekine u postojećem obliku.

Zemljište koje podupire stočarstvo i egzistenciju porodica

Planirano solarno postrojenje trebalo bi da zauzme oko 203 hektara državnog zemljišta. Područje je, kako ističu lokalni stanovnici, izrazito oslonjeno na stočarsku proizvodnju, zbog čega se prenamena pašnjaka doživljava kao potencijalna pretnja održanju poljoprivrednih aktivnosti.

Protivnici projekta navode da bi konverzija poljoprivrednih površina u energetski objekat mogla ugroziti egzistenciju mnogih porodica. Upravo taj argument predstavlja osnovu otpora koji se širi od ranijih faza postupka.

Od pozitivnog mišljenja do novog zastoja

Kritike na račun projekta jačaju još od 2023. godine, kada je opština prvobitno izdala pozitivno mišljenje o investiciji. Meštani sada očekuju da najnovija odluka skupštine predstavlja svojevrsni prelomni trenutak, odnosno korak ka ukidanju projekta u aktuelnoj konfiguraciji.

S druge strane, predstavnici opštine naglašavaju da nisu protiv razvoja energije kao takvog. Ističe se stav da investicije mogu biti dobrodošle, ali ne po cenu gubitka poljoprivrednog zemljišta.

Naglasio je to i gradonačelnik Vukota Govedarica: prema njegovim rečima, opština nije spremna da dopusti prenamenu obradivih površina za potrebe gradnje u ovom slučaju.

Status koncesije i procenjena vrednost ulaganja

Iako ugovor o koncesiji još nije potpisan, postupak je već odmakao značajno. Završeno je javno pozivanje za dodelu projekta, a planirana investicija procenjuje se na oko €85 miliona.

Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske podsetilo je pritom da je projekat do ove tačke stigao zahvaljujući ranijoj podršci same opštine. U saopštenju ministarstva navedeno je i da je Gacko prethodno dao povoljno mišljenje i usvojio ključnu plansku dokumentaciju potrebnu za realizaciju—uključujući izmene prostornog plana i pripremu regulacionog plana za južnu industrijsku zonu.

large solar power plant

large solar power plant

Kada spor ulazi u sledeće faze odlučivanja ostaje pitanje koje će pravne korake eventualno pratiti dalji razvoj događaja. Ministarstvo ističe da čak i bez potpisanog koncesionog ugovora svaka naredna radnja—uključujući mogućnost pomeranja lokacije solarnog postrojenja—mora biti izvedena u skladu sa postojećim planskim okvirima i procedurama propisanim zakonom.