Grčka se okreće LNG-u dok udeo ruskog gasa naglo pada

Grčka u 2026. godini preoblikuje strukturu snabdevanja prirodnim gasom brže nego što bi to sugerisale ranije projekcije: tečni prirodni gas (LNG) postaje dominantan izvor, dok ruski gas nastavlja da gubi tržišni udeo. Za investitore i energetske učesnike to je signal da se rizik prebacuje sa geopolitičke zavisnosti od jednog dobavljača na operativne i troškovne izazove diverzifikacije.

LNG dominira potrošnjom, rekordni volumeni na terminalima

Prema podacima istraživačke organizacije Green Tank, LNG je tokom prvih pet meseci godine pokrio gotovo dve trećine ukupne potrošnje gasa u Grčkoj. Uvoz preko LNG terminala Revithoussa i FSRU terminala Aleksandrupolis dostigao je rekordnih 18,9 TWh u periodu januar–maj, što odgovara 64,3% ukupne potrošnje.

Ruski gas posustaje: pad isporuka i tržišnog udela

Paralelno s rastom LNG-a, ruski gas iz gasovoda nastavlja da slabi. Isporuke preko interkonekcije Sidirokastro iznosile su 7,2 TWh, što predstavlja pad od gotovo 40% u odnosu na isti period 2025. godine. Kao rezultat toga, udeo Rusije na grčkom tržištu gasa pao je na 24,4%, znatno ispod prethodnih nivoa.

Azerbejdžan blago smanjuje prisustvo kroz TAP

I Azerbejdžan beleži blagi pad učešća. Tokovi gasa preko Transadrijskog gasovoda (TAP) na ulazu u Nea Mesimvriju iznosili su 4,3 TWh, što se prevodi u tržišni udeo od 14,7%.

Cilj potpunog ukidanja ruskog gasa do kraja 2027. godine

Promena strukture uvoza podržava strateški cilj Grčke da potpuno ukine uvoz ruskog gasa do kraja 2027. godine. Međutim, tranzicija ne dolazi bez posledica: povećane geopolitičke tenzije na Bliskom istoku doprinele su rastu cena LNG-a, čime se povećavaju ukupni troškovi diverzifikacije.

Nova tačka rizika: zavisnost od američkog LNG-a

Dodatni izazov predstavlja sve veća zavisnost od američkog LNG-a. U pojedinim periodima isporuke iz Sjedinjenih Američkih Država činile su i do 80% ukupnog LNG uvoza. To otvara pitanje koncentracije snabdevanja uprkos tome što zavisnost od Rusije opada.

Grčka jača poziciju regionalnog čvorišta kroz izvoz

Pored domaće potrošnje, Grčka širi svoju regionalnu ulogu kao gasno čvorište. Izvoz gasa tokom prvih pet meseci godine dostigao je 8 TWh, četiri puta više nego u istom periodu 2025. godine. Oko 6,7 TWh tog izvoza transportovano je ka severu preko Sidirokastro interkonekcije prema balkanskim tržištima.

Stabilna ukupna potrošnja uprkos promeni izvora

Iako se struktura nabavke menja, ukupna potrošnja gasa ostala je stabilna na nivou od 29,35 TWh. Sektor proizvodnje električne energije ostaje najveći potrošač sa 63,1%, domaćinstva i mali potrošači učestvuju sa 25,4%, dok industrija čini 11,6%.

Sveukupno gledano, podaci ukazuju na dvostruku tranziciju: Grčka smanjuje zavisnost od ruskog gasa uz istovremeno širenje LNG infrastrukture i jačanje svoje pozicije ključnog energetskog čvorišta Jugoistočne Evrope — ali uz rast cena i rizike koncentracije koji mogu uticati na troškovnu konkurentnost sistema.