Mađarska ostaje među najskupljima u regionu: povratak gasa i jači uvoz učvršćuju cenovnu premiju

Mađarska je u 34. nedelji zadržala status jednog od najskupljih tržišta električne energije u Jugoistočnoj Evropi, a ključni razlog nije bio nagli skok potrošnje već promenjena struktura snabdevanja. Kako je elektroenergetski sistem povećao proizvodnju iz termoelektrana i postao znatno zavisniji od neto uvoza, veleprodajne cene su ostale povišene u odnosu na veći deo Balkana.

Cena dan-unapred raste uprkos slabijoj potražnji

Prosečna cena električne energije na mađarskom tržištu dan-unapred iznosila je 155,16 evra/MWh, što predstavlja rast od 7,2% u odnosu na 33. nedelju. U poređenju sa posmatranim tržištima, Mađarska je bila jeftinija samo od Italije, dok je prema susednoj Srbiji zabeležila cenovnu premiju od približno 22 evra/MWh.

Važno je da se ta premija nije oslanjala na jačanje potražnje: potražnja za električnom energijom smanjena je za 0,48% u odnosu na 30. nedelju. To ukazuje da su ekonomika proizvodnje i dostupnost kapaciteta imali dominantnu ulogu u formiranju cena.

Termoelektrane jačaju, ali raste i neto uvoz

Podaci o proizvodnji pokazuju značajnu promenu mađarskog proizvodnog miksa u odnosu na 30. nedelju. Ukupna proizvodnja iz termoelektrana povećana je za 149,48%, pri čemu se najveći deo rasta pripisuje većoj proizvodnji iz gasnih elektrana. Istovremeno, neto uvoz električne energije povećan je za 139,08%.

Ovakva kombinacija dodatno dobija na težini jer su oba kanala dodatnog snabdevanja bila izložena povišenim graničnim troškovima: uvozna električna energija dolazila je sa regionalnog tržišta koje se takođe suočavalo sa zategnutijim uslovima, dok su se evropske cene prirodnog gasa približavale najvišim nivoima od početka 2023. godine.

Minimalna hidroproizvodnja smanjuje domaću fleksibilnost

Doprinos hidroelektrana ostao je minimalan i dodatno smanjen za 11,92% u odnosu na 30. nedelju, iako je pad zabeležen sa već niske početne osnove. U praksi to znači da je mađarsko tržište raspolagalo sa manje domaćih fleksibilnih kapaciteta niskih graničnih troškova kada se proizvodnja iz obnovljivih izvora brzo menjala.

Regionalni signal: Mađarska kao tržište visoke vrednosti

Za regionalno tržište ova pozicija Mađarske ima poseban značaj jer može da podstakne priliv električne energije iz sistema koji nude niže cene. Srbija je tokom nedelje izdvojena kao tržište sa cenovnim diskontom, što stvara jasniji signal za plasman električne energije ka severu—pod uslovom da postoji dovoljan prekogranični prenosni kapacitet.

Zbog toga Mađarska nastavlja da funkcioniše kao tržište visoke vrednosti unutar sistema trgovine električnom energijom u Jugoistočnoj Evropi. Tokom perioda visokih cena gasa i ograničene domaće proizvodnje sa niskim graničnim troškovima, cenovna premija može vrlo brzo da se pojača—što potvrđuje i primer iz nedelje 34: bez neuobičajeno snažnog rasta potrošnje, troškovi i struktura raspoloživih izvora bili su dovoljni da veleprodajne cene ostanu znatno iznad nivoa zabeleženih na većem delu Balkana.

Za trgovce električnom energijom ovakav obrazac dodatno naglašava važnost mađarskog tržišta za regionalne cenovne razlike: rast termoelektranske proizvodnje uz povećan neto uvoz i ograničenja hidroproizvodnje mogu održavati visoku premiju Mađarske prema susednim sistemima posebno tokom sati najvećeg opterećenja.